• Eempers

Een auto naast een atoombom

SOESTERBERG De replica van de Amerikaanse een atoombom 'Fat Man' (Dikke Man) die in 1945 boven de Japanse stad Nagasaki ontplofte, spreekt wel tot de verbeelding, maar wat doen nou auto's op de tentoonstelling 'Als de Russen komen' in het Nationaal Militair Museum? Het antwoord komt van Jeroen Klaphake, medewerker communicatie van het museum: ,,Deze auto is in beslag genomen van Russen die in Nederland waren om een hackaanval te plegen op de OPCW, de Organisatie voor het Verbod op Chemische Wapens."

Jan van Steendelaar

De MIVD, militaire Inlichtingen- en Veiligheidsdienst, wist de poging in april vorig jaar op tijd te verijdelen. De Russische officieren werden nog op dezelfde dag dat ze in Den Haag opgepakt werden het land uitgezet. Alles wat ze bij zich hadden werd in beslag genomen, niet alleen apparatuur die gebruikt had kunnen worden om te hacken, maar de ook de auto die ze gebruikten. Die is nu onderdeel van de expositie 'Als de Russen komen.'

De auto is op het eerste gezicht een vreemde eend in de bijt, maar wordt passend geacht binnen het kader van de expositie. De Koude Oorlog (1945-1991) mag dan verleden tijd zijn, er bestaat nog steeds een dreiging, zij het nu veel meer op het gebied van cybercrime waartoe vorig jaar in Den Haag een poging werd gedaan.

Is de auto op zich niet zo interessant, het verhaal erachter dus wel. Dat geldt voor meer objecten op deze tentoonstelling zoals de aanvalskaart met daarop onder meer Utrecht als doelwit van een nucleaire aanval. Een Poolse generaal buiten dienst had de kaart meegebracht naar Soesterberg, waar hij met verbazing en ook wel ontzetting werd bekeken. Immers, op Utrecht stond duidelijk een atoombom. Zou die inderdaad gevallen zijn, dat zou een groot deel van de regio zijn weggevaagd en de bewoners van een groot gebied eromheen ervan te lijden hebben gehad.

Is het tentoongestelde materiaal interessant genoeg voor een bezoek aan het museum, er zou meer te zien zijn geweest als er een andere titel was gekozen. 'Als de Russen komen' viel niet in goede aarde bij de Russen. Dat liet het Legermuseum in Moskou merken waarmee het NMM afspraken had gemaakt over bruikleen van objecten gedurende de expositie in Soesterberg. Het zag ervan af om wrakstukken van een U2 af te staan, het Amerikaanse spionagevliegtuig dat boven de Sovjet Unie vloog om in opdracht van de CIA militaire objecten te fotograferen, al verklaarden de Amerikanen dat het een NASA-vlucht was om weerkundige gegevens te verzamelen. Het toestel werd op 1 mei 1960 neergehaald. Piloot Gary Powers wist zich met zijn schietstoel te redden. Hij werd na een gevangenschap van 21 mei vrijgelaten in ruil voor de vrijlating van de Russische spion Rudolf Abel.

Na het neerhalen van de U2 verzamelden de Russen wrakstukken die sindsdien in Moskou te zien zijn. Ze zouden naar Soesterberg gekomen zijn als de Russen de titel van de expositie in Soesterberg te provocerend vonden. Daarom wilden ze niet mee meedoen.

De vorige week door minister Ank Bijleveld geopende tentoonstelling is nog tot 1 september te bekijken.