• De zakken met onderkoeld ijs staan klaar om bij een regenproef gebruikt te worden.

    Archief Eempers
  • Vlak voor de start

    Archief Eempers
  • Voor het begin van weer een nieuwe experiment om regen te maken

    Archief Eempers
  • Voor zijn experimenten als regenmakerhad Veraart de medewerking van de militaire autoriteiten

    Archief Eempers

Regen op bestelling in Soesterberg

SOESTERBERG Nu Nederland snakt naar regen, zou het deze zomer een gouden tijd zijn geweest voor August Willem Veraart (1881-1947), de zelfbenoemde regenmaker, die in 1930 op Soesterberg zijn pogingen begon om het weer te beïnvloeden. Omdat Soesterberg al kort na de ingebruikname in 1913 een cruciale rol speelde in de weersvoorspelling door de speciale vluchten die de Luchtvaart Afdeling (LVA) maakte voor het verzamelen van weergegevens op grote hoogte, lag het min of meer voor de hand dat Veraart zijn pionierswerk op Soesterberg begon.

Jan van Steendelaar

De militaire autoriteiten stelden hem een vliegtuig ter beschikking om zijn proefnemingen uit te voeren, het bestrooien van regenwolken met koolzuursneeuw of droogijs. Op 3, 17 en 19 juli 1930 deed Veraart zijn eerste pogingen om boven Soesterberg in te grijpen in de natuurkundige processen in de dampkring. Omdat volgens hem regen boven land niet altijd gewenst was, wilde hij het al boven zee laten regenen zodat de wolken geen kans kregen zich boven land te ontladen. Daarom verplaatste hij na drie pogingen boven Soesterberg de proefnemingen naar de kust.

WOLKEN LEK PRIKKEN Zelfs in meteorologische kringen zal slechts weinigen de naam Veraart iets zeggen. Hij werd verguisd door de officiële wetenschap, maar elementen van zijn proeven keerden later en tot op de dag van vandaag terug in erkende experimenten. In Indonesië bijvoorbeeld werden wolken 'lek geprikt' om branden te blussen, in Moskou om de 1 meiviering zonder regen mogelijk te maken en in Zuid-Italië om een eind te maken aan een langdurige droogteperiode.

Voorwaarde voor het veroorzaken van regen is wel dat er wolken zijn. Boven de Sahara bijvoorbeeld zijn zulke ingrepen daarom nutteloos.

KOOLZUURSNEEUW Hoewel achteraf nauwelijks te bewijzen valt dat Veraart met al zijn pogingen succes heeft gehad en hij de 'uitvinder' was van het 'regenmakersbedrijf', in ieder geval staat vast dat hij op Soesterberg de eerste is geweest die de juiste methode toepaste om uit wolken kunstmatig neerslag te laten ontstaan. Hij deed dit door uit een vliegtuig koolzuursneeuw op de wolken uit te strooien. Deze koelden daardoor af zodat condensatie van waterdamp ontstond. Het gevolg daarvan was  -althans in zijn visie- regenvorming.

Na zijn eerste pogingen boven Soesterberg voerde hij de volgende proeven hoofdzakelijk uit boven zee, zodat de wolken daar van neerslag waren ontdaan en het boven land dus een stuk zonniger zou blijven.

SUCCES Op alle mogelijke manieren heeft Veraart geprobeerd aan te tonen dat zijn proeven wel degelijk succes hadden. Hij werd niettemin genegeerd, omdat men hem als een dilettant en amateur beschouwde. Pas lang na zijn dood kreeg hij enige erkenning en gelden zijn vooroorlogse experimenten als een huzarenstukje op het gebied van de weersbeïnvloeding. De resultaten die hij, zij het vaak op bescheiden schaal en niet altijd aantoonbaar door zijn toedoen, behaalde worden nog steeds wereldwijd als basis gebruikt om neerslagvorming te activeren.

WOLKENLOOS In deze tijd van langdurige droogte zou zelfs Veraart niet voor regen hebben kunnen zorgen. Daarvoor zijn immers (regen)wolken nodig en die zijn aan de strakblauwe hemel sporadisch te vinden.